Köpek Kışın Dışarıda Üşür mü? Kaç Derecede Üşür, Nasıl Anlaşılır?

Köpek Kışın Dışarıda Üşür mü? Kaç Derecede Üşür, Nasıl Anlaşılır?

Köpek kışın dışarıda üşür mü? Evet, üşür. Tüyü ne kadar kalın olursa olsun her köpeğin bir dayanma sınırı var, sadece bu sınır her köpekte aynı yerde değil. Kangal'ın kulübesinde deliksiz uyuduğu bir ocak gecesi, aynı bahçedeki Pug için ciddi bir tehlike olabilir.

Aşağıda sıcaklık eşiklerini, hangi köpeklerin daha çabuk üşüdüğünü, üşümenin belirtilerini ve kulübenin kışa nasıl hazırlanacağını bulacaksınız.

Köpek kaç derecede üşür?

PetMD'de veteriner hekim Jennifer Coates kabaca üç eşik veriyor: 7 °C, 0 °C ve −7 °C (45, 32 ve 20 °F). Coates bunların genel bir rehber olduğunu, her köpeğin farklı tepki vereceğini de hatırlatıyor. 0 °C eşiğini başka kaynaklar da doğruluyor. İngiltere'nin hayvan refahı kurumu RSPCA, hava donma noktasına indiğinde bütün köpeklerin hipotermi ve donma riski taşıdığını yazıyor. Amerikan Köpek Kulübü'nün (AKC) baş veterineri Jerry Klein imzalı yazıda da 0 °C'nin altında köpeklerin donma riski taşıdığı, donmanın 30 dakika içinde başlayabileceği belirtiliyor.

Gece sıcaklığı Küçük, kısa tüylü, yavru, yaşlı ya da hasta köpek Orta ve büyük boy, normal tüylü köpek Kalın, çift katlı tüylü köpek (Kangal, Husky gibi)
7 °C ve üstü Genelde sorun yok Sorun yok Sorun yok
7 °C ile 0 °C arası Üşümeye başlar. Kuru, rüzgâr almayan bir kulübe ve içinde kuru bir yatak şart Genelde rahat Rahat
0 °C ile −7 °C arası Risk başlar. Geceyi dışarıda geçirmemeli Yalıtımlı kulübede kalabilir, dışarıda uzun süre tutulmamalı Kuru ve rüzgâr almayan bir kulübede genelde rahat
−7 °C altı Dışarıda kalmamalı Mutlaka yalıtımlı kulübe, mümkünse içeri alın Yalıtımlı kulübe ve düzenli kontrol

Tablodaki değerler kuru ve rüzgârsız hava için geçerli. Yağmur, sulu kar ya da sert rüzgâr varsa köpeği bir alt satırdaymış gibi düşünün. Tufts Üniversitesi'nin hayvan refahı denetimlerinde kullanılan ölçek de yağmuru ve sulu karı riski en çok artıran etkenler arasında sayıyor.

Bu eşikler Türkiye için uzak rakamlar değil. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün uzun yıllar ortalamasına göre ocak gecelerinin ortalama en düşük sıcaklığı İzmir'de 5,8 °C, İstanbul'da 4,2 °C, Ankara'da −3,1 °C, Konya'da −4,1 °C, Erzurum'da −13,9 °C. Yani kıyıda sıradan bir ocak gecesi tablonun ikinci satırına, İç Anadolu'da üçüncü satırına, Doğu'da son satıra denk geliyor. Bunlar ortalama. Ocak ayında ölçülmüş en düşük değerler ise Ankara'da −24,9 °C, Erzurum'da −36 °C.

Termometre her şeyi söylemez: rüzgâr, ıslaklık ve zemin

Köpeği asıl sıcak tutan, tüylerin arasında kalan hava. Bu havayı dağıtan her şey, termometre aynı rakamı gösterse bile köpeği daha çok üşütür.

  • Islaklık: Islanan tüyün arasına hava yerine su dolar ve tüy yalıtım yapamaz hâle gelir. PetMD, yağmur, kar ya da sis yüzünden ıslanan bir köpeğin ılık havada bile hızla üşüyebileceğini yazıyor.
  • Rüzgâr: Tüyün arasındaki ılık havayı süpürür. Kapısı rüzgâra dönük bir kulübenin içi çok daha çabuk soğur.
  • Zemin: Soğuk toprak ve beton, üstünde yatan vücudun ısısını çeker. Amerikan Veteriner Hekimleri Birliği (AVMA) bu yüzden barınağın tabanının yerden yükseltilmesini öneriyor.
  • Bulut ve güneş: Bulutlu günlerde köpek güneşte ısınamaz. Koyu renkli tüy güneşli havada açık renkliden daha çok ısı toplar.

Hareket de hesabı değiştirir. Bahçede koşturan köpek kendi ısısını üretir, kulübesinde kıpırdamadan yatan köpek üretmez. Bu yüzden kışın en riskli saatler genellikle gecenin ikinci yarısı, yani hem havanın en soğuk hem de köpeğin en hareketsiz olduğu saatlerdir.

Hangi köpek daha çabuk üşür?

Boy. Küçük köpeğin vücut yüzeyi, hacmine oranla daha büyüktür ve ısıyı daha hızlı kaybeder. 3 kiloluk bir Pomeranian'ın çift katlı tüyü olsa da 40 kiloluk bir Alman çoban köpeğiyle aynı gecede aynı şekilde dayanması beklenemez.

Tüy tipi. Asıl farkı alt tüy yaratıyor. Çift katlı tüyde üstteki sert tüyün altında sık, yumuşak bir alt tüy bulunur ve havayı bu katman tutar. Uzun tüy tek başına sıcak tutmaz. Türkiye'de en çok aranan ırkları bu açıdan üç gruba ayırabiliriz:

  • Soğuğa dayanıklı olanlar: Kangal, Sibirya kurdu (Husky), Alman çoban köpeği, Golden Retriever ve Labrador. Hepsinin alt tüyü var. AKC, Husky gibi kalın tüylü büyük ırkların soğuğa karşı genel olarak korunaklı olduğunu yazıyor.
  • Arada kalanlar: Rottweiler ve Cane Corso. Tüyleri kısa ama iri ve kaslı gövdeleri ısıyı korumalarına yardım eder. Kuru bir kulübede iyi idare ederler, yağmurda çabuk etkilenirler.
  • Soğuğa hassas olanlar: Doberman, Pug, Kaniş ve Pomeranian. Doberman ve Pug'ın tüyü kısa ve ince. Kanişin alt tüyü yok, AKC tıraşlı ya da kırpılmış kanişlerin doğal yalıtımdan yoksun kaldığını hatırlatıyor. Pomeranian ise tüyü kalın olsa da küçük olduğu için bu grupta.

Yaş ve sağlık. Yavruların ve yaşlı köpeklerin vücut ısısını düzenleme yeteneği zayıftır. AKC, yeni doğmuş yavruların normal oda sıcaklığında bile hipotermiye girebildiğini belirtiyor. AVMA zayıf köpekleri, eklem rahatsızlığı olanları ve kalp, böbrek ya da şeker hastalığı bulunan köpekleri de risk grubuna koyuyor.

Alışkanlık. Kışı her yıl dışarıda geçiren bir köpek, evde büyüyüp ilk kez kulübeye geçen bir köpekten daha iyi dayanır. Köpeğinizi dışarıda yaşamaya geçirmeyi düşünüyorsanız bunu ocakta değil, havalar daha ılıkken sonbaharda yapın. Bunun nasıl yapılacağını köpeği kulübeye alıştırma yazımızda anlattık.

Köpeğin üşüdüğü nasıl anlaşılır?

Üşüyen köpek bunu davranışlarıyla gösterir. İlk işaretler genellikle şunlardır:

  • Titreme
  • Kulübede ya da yerde top gibi kıvrılıp yatma
  • Patilerinden birini ya da birkaçını yerden kaldırma
  • Sızlanma, huzursuzluk
  • Yürüyüşte yavaşlama, dışarı çıkmak istememe
  • Kapı önü, kalorifer peteği, araba altı gibi sıcak köşeler arama

Bunları gördüğünüzde köpeği sıcak bir yere almak çoğu zaman yeterli olur. Durum ilerlerse hipotermi başlar, yani vücut ısısı normalin altına düşer. Köpeğin normal vücut ısısı yaklaşık 38–39 °C. Isı 37 °C'nin altına indiğinde hipotermi başlamış demektir. AKC'ye göre 37 ile 32 °C arası hafif, 32 ile 28 °C arası orta, 28 °C'nin altı ağır hipotermi sayılıyor.

Hemen veterinere gidilmesi gereken durumlar:

  • Titremenin durması. Köpek ısınmadığı halde titreme kesildiyse durum ağırlaşıyor demektir.
  • Uyuşukluk, şaşkınlık, çağrıldığında geç tepki verme
  • Dengesiz yürüme, sendeleme
  • Solgun diş etleri
  • Yavaş ve yüzeysel nefes
  • Bayılma ya da yere yığılma

Veterinere giderken ne yapılmalı: Köpeği sıcak bir odaya ya da arabaya alın. Islaksa havluyla kurulayın, battaniyeye sarın. Birkaç kat beze sardığınız ılık su şişelerini vücuduna yakın koyabilirsiniz. Isıtmayı yavaş yapın. PetMD, yanık ve şok riski nedeniyle elektrikli ısıtıcı pedlerden kaçınılmasını öneriyor.

Donmaya da dikkat edin. Hipotermiyle birlikte ya da tek başına donma da görülebilir. En çok kulak uçları, kuyruk, pati yastıkları ve burun etkilenir. Deri solgun, gri ya da mavimsi görünür, dokununca ağrır ve şişebilir. AKC donmuş bölgenin ovalanmamasını, saç kurutma makinesi gibi doğrudan ısıyla ısıtılmamasını söylüyor. AVMA'nın uyarısı da önemli: donma hemen fark edilmeyebilir, belirtileri birkaç gün sonra ortaya çıkabilir.

Kulübeyi kışa hazırlamak

Köpeğiniz kışı bahçede geçirecekse onu en çok kulübesi korur. Kulübeyi ısıtan da sobadan çok köpeğin kendi vücut ısısıdır. Aşağıdaki maddelerin çoğu bu ısıyı içeride tutmakla ilgili.

  1. Boy: ne büyük ne küçük. Kulübe, köpeğin içinde rahatça dönüp yatabileceği kadar geniş, kendi ısısıyla ısıtabileceği kadar dar olmalı. Bu tarif, ABD'nin en büyük hayvan refahı kuruluşlarından Humane World for Animals'a ait. "Büyük olsun da rahat etsin" diye alınan kulübe yazın sorun çıkarmaz ama kışın içi bir türlü ısınmaz. Doğru ölçüyü nasıl bulacağınızı ırka göre köpek kulübesi boy rehberimizde anlattık.
  2. Taban yerden yüksek olmalı. Toprakla ya da betonla doğrudan temas eden taban, köpeğin ısısını bütün gece aşağıya çeker ve yağmurda ilk ıslanan yer olur. Birkaç santim bile işe yarar.
  3. Kapı rüzgâra sırtını dönsün. Bahçenizde rüzgârın hangi yönden estiğine bakın ve kapıyı tersine çevirin. Kapı ağzına kalın şeffaf plastik ya da su geçirmez kumaştan bir perde asmak rüzgârı çok keser. Köpek perdeyi iterek girip çıkmayı kısa sürede öğrenir.
  4. Duvar ısıyı tutmalı. Tek kat tahta duvar rüzgârı ve yağmuru keser ama ısıyı dışarı kaçırır. Gece sıcaklığının sıfırın altına indiği yerlerde asıl işi yalıtımlı duvar görür. Isı yalıtımlı kulübelerimizde duvarlar sandviç sistemle yapılıyor: dışı ahşap, içi yalıtım malzemesiyle kaplı. Bu seri Small, Medium, Large, XLarge ve XXLarge boylarından oluşuyor. İki köpeği olanlar için aynı yapıda Isı Yalıtımlı 2 Bölmeli model var.
  5. İçine kuru bir yatak koyun. Humane World, soğukta dışarıda kalan hayvanlar için kuru saman öneriyor. Saman, köpeğin içine gömülüp hava cebi oluşturmasını sağlar. Kurumun dışarıda yaşayan kediler için yaptığı iki uyarı köpek kulübesi için de geçerli. Kuru ot burnu tahriş edip alerjiye yol açabiliyor. Battaniye ve havlu ise ilk bakışta en sıcak seçenek gibi görünse de üstünde yatanın ısısını çekiyor, ıslanınca da kolay kolay kurumuyor. Hangisini kullanırsanız kullanın, ıslanınca hemen değiştirin.
  6. Isıtıcı konusunda temkinli olun. AVMA, yanık ve yangın riski yüzünden kulübede elektrikli soba ve ısı lambası kullanılmamasını öneriyor. Isıtmalı pedleri de dikkatle kullanmak gerekiyor. Güvenli seçenekleri köpek kulübesine ısıtıcı yazımızda ele aldık.
  7. Su donmasın, mama artabilir. Dışarıda kalan köpek ısınmak için daha çok enerji harcar. AVMA, kışın dışarıda kalan hayvanların ihtiyacı için veterinere danışılmasını öneriyor. Ayaz gecelerde su birkaç saatte donabilir. Kabı gün içinde birkaç kez kontrol edin, mümkünse hayvanlar için yapılmış ısıtmalı bir su kabı kullanın.

Bütün bunlara rağmen tablodaki son satıra giren gecelerde, özellikle köpeğiniz yavru, yaşlı, hasta ya da kısa tüylüyse köpeği garaja, depoya ya da eve almak daha iyi olur.

Kaynaklar

ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.